استخراج معادن ، البته تا مدتى مزدوران داخله به كار ميافتند و براى سايرين هم اسباب آسايش فراهم مىشود ، اما بعضى از امتيازات از همان روز اول شروع مضر به حال مملكت و مخل آسايش افراد ملت است مثل امتياز طبع اوراق بعوض مسكوك طلا و نقره و امثال او ، اما امتياز انحصار دخانيات از قبيل شق اول است ، نه ثانى ، چرا كه كمپانى صاحب امتياز بملاحظه توسعه تجارت خود ، در حمل تنباكو توتون بممالك خارجه عموما و مملكت عثمانى خصوصا ناچار بود كه زراعت تنباكو و توتون را در ايران زياد كند و مسلم است ازدياد و رواج يك شعبه از زراعت باعث ازدياد ثروت عمومى ملت و انتفاع ملك و رعيت ميشد ، بعلاوه چنان كه نگاشتيم جماعتى از مردم بيكار قهرا مشغول كار ميشدند و تحصيل معاش مينمودند بلى فقط دو ضرر يا خبط بر آن كمپانى متصور ميشد ، يكى خيلى عاميانه كه جز در ميان مردمان بىعلم و اطلاع جائى ديگر مذاكره نشده است و آن اين است كه دولت انگليس بواسطه آن كمپانى ميخواهد ايران را مثل هندوستان تصرف نمايد ما نميگوئيم ، دولت انگليس به كلى از اين تهمت مبرى است ولى ميگوئيم اگر دولت انگليس مانعى مثل روس نداشت و پولتيك او اقتضاى تصاحب ايران را ميكرد هزار وسيله نزديكتر و بهتر از آن امتياز حاضر و موجود داشت و گذشته از وسائل سياسيه هروقت اراده ميكرد كه ايران را ضميمه مستملكات خود قرار بدهد با چهار فوج سرباز هندى و بلوچ كه از طرف بلوچستان بفرستد و سه چهار فوج از ملت افغان كه از طرف سيستان داخل ايران نمايد و سه چهار فروند جهاز جنگى او كه از درياى فارس در بوشهر و عباسى و محمره [ خرمشهر ] از روى آب آتش‌افشانى كنند ، در فاصله بيست و چهار روز تمام ايران غير از بنادر خزر و سرحد آذربايجان را بحيطه تصرف خود درميآورد و در آن دو نقطه هم نه اينكه از طرف دولت ايران حركتى امكان داشته باشد ، بلكه چون رقيب